آشنایی با گرایش مهندسی زلزله

زلزله یکی از بزرگترین بلاهای طبیعی است که علاوه بر خسارات جانی و مالی، به­ طور غیرمستقیم نیز خساراتی به سازه­ های مهندسی و تأسیسات وارد می‌کند. این آسیب­ها عمدتاً به علت تغییرمکان و جابجایی قسمت هایی از سطح زمین، فروریزی و لغزش تپه­ ها، روانگرایی خاک، ایجاد امواج عظیم در دریا و آتش­ سوزی است.

کشور ایران روی کمربند لرزه­ای آلپ - هیمالایا (که یکی از فعالترین مناطق لرزه­ ای جهان است) قرار دارد. هم‌ اکنون یکی از بخش‌های اصلی در طرح و محاسبۀ سازه‌های مختلف در کشور، بررسی سازه در مقابل زلزله می‌باشد. در همین راستا گرایش مهندسی زلزله از دهه 60 به عنوان یک گرایش مستقل از گرایش سازه، در اکثر دانشگاههای کشور تدریس می­ گردد.

هدف دروۀ کارشناسی ارشد زلزله، تربیت افرادی است که دارای توانایی لازم جهت تحلیل، طراحی و نظارت بر سازه­ ها در مقابل بارهای ناشی از زلزله بوده و بتوانند در امور مربوط به مقاوم سازی ساختمان­ ها، تأسیسات آبی، انواع سازه­ های خاکی (مانند پی، دیوار حائل و شمع) و ... در برابر زلزله و بارهای دینامیکی اظهارنظر کارشناسی نموده و ضمناً توان تحقیقاتی کافی جهت حل مسائلی که در این زمینه­ ها با آن روبرو می­ شوند را دارا باشند. این پروژه­ های تحقیقاتی می­ توانند شامل مطالعه رفتار لرزه­ ای سازه ­های مختلف، مطالعه رفتار دینامیکی اتصالات، مطالعه خواص مکانیکی مصالح تحت بارهای دینامیکی، تهیه نرم­ افزارهای موردنیاز جهت تحلیل دینامیکی و طراحی لرزه ­ای و نظایر آنها باشد. لازم به ذکر است که کشورهایی نظير آمريکا، ژاپن، و نیوزیلند از جمله کشورهای بسیار مطرح در زمینه علم زلزله می­ باشند.

دروس اصلی کارشناسی ارشد و دروس مهم مورد نیاز برای این گرایش از دورۀ کارشناسی

تعداد واحدهای مقطع کارشناسی ارشد زلزله نیز مانند تمام گرایش‌های عمران در دوره پژوهش­ محور برابر 32 واحد است که شامل 24 واحد دروس تئوری و عملی، 2 واحد سمينار و 6 واحد پايان­ نامه است. در دوره آموزش محور نیز به جای 6 واحد پایان‌نامه، 6 واحد درس اختیاری گذرانده خواهد شد و در درس سمینار بر روی یک موضوع خاص تحقیق می‌شود. دروس اصلی گرایش زلزله عبارتند از:

دینامیک سازه­ ها، لرزه شناسی و مهندسی زلزله، طراحی لرزه ای سازه ها و دینامیک خاک

همچنین برخی از دروس اختیاری این گرایش عبارتند از:

اثر زلزله بر سازه­ های ويژه، ساختمانهای بتنی و فلزی مقاوم در برابر زلزله، روش اجزاء محدود، تحلیل خطرپذیری سازه­ ها در برابر زلزله، ارتعاشات تصادفی، اندرکنش خاک سازه، اندرکنش آب و سازه، مکانیک محیط­ های پیوسته، روش­های ترمیم و تقویت ساختمانها در برابر زلزله و .....

از دروس مهم مورد نیاز برای این گرایش از دوره کارشناسی می‌توان دروس مبانی مهندسی زلزله، مقاومت مصالح، تحلیل سازه­ ها و (تا حدودی) سازه­ های فولادی را نام برد.

دانشگاه های مطرح در سراسر کشور

به طور خاص می‌توان گفت دانشگاه‌های تهران در زمینه مهندسی زلزله دانشگاه‌های مطرحی به شمار می‌آیند. در حال حاضر از گروه زلزله دانشگاه صنعتی شریف به عنوان قطب علمی زلزله کشور و مطرح­ ترین گروه زلزله در کشور نام برده می­ شود و شاید بتوان این گروه را مطرح­ ترین گروه دانشکده عمران این دانشگاه نیز نامید. همچنین گروه‌های زلزله دانشگاه‌های امیرکبیر، خواجه نصیر، علم و صنعت و دانشگاه تهران نیز از حسن شهرت خوبی برخوردارند.

زمینۀ فعالیت، آیندۀ شغلی و شرکت های عمرانی مرتبط با این گرایش

برای فارغ‌التحصیلان این گرایش امکان ادامه تحصيل در مقطع دکترا در داخل کشور وجود داشته و گرفتن بورس برای ادامه تحصيل در دانشگاههای معتبر خارج از کشور نيز امکان­ پذیر می­ باشد.

از جنبۀ شغلی نیز گرایش زلزله دارای بازار کار مناسبی است. از آنجایی که این دوره دانشجویان را برای انجام محاسبات و ارائه طرحهای مقاوم‌سازی در برابر زلزله و نیز اشتغال به فعالیت‌های پژوهشی، توسعه­ ای و کاربردی در امر مهندسی زلزله آماده می­ نماید، فارغ التحصیلان زمینه فنی کافی برای احراز مشاغل زیر را دارند:

- همکاری با وزارتخانه­ ها و سازمانهای مسئول اجرای طرحهای عمرانی و صنعتی مانند وزارت راه و شهرسازی، وزارت نیرو، وزارت صنایع و شهرداری­ ها.

- وارد شدن در بحث تحلیل خطر و همکاری با مهندسین مشاور صنعتی، جهت مشارکت در طراحی و نظارت بر اجرای سازه های خاص و ساختمانهای صنعتی نظیر کارخانجات، سیلوها، برجها، سدها،نیروگاه­ها، لوله­ های انتقال گاز و ....

- همکاری با مهندسین مشاور سازه و پی، جهت مشارکت در طراحی و نظارت بر اجرای پروژه­ های موضوع فعالیت این مؤسسات و وارد شدن در مقوله مقاوم سازی.

- همکاری با مؤسسات پژوهشی که به­ نحوی درگیر امر تحقیقات در رابطه با زلزله­ شناسی و مهندسی زلزله و کاهش خطرات ناشی از زلزله می­ باشند.

از معروف ترين مراکز و شرکتهای مرتبط با اين رشته می­ توان به پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله    ، شرکت مهندسين مشاور مترا، شرکت گومز (گروه ویژه مهندسی زلزله)، شرکت رابینسون و ..... اشاره کرد.

تعداد پذیرش دانشجو در دانشگاه های دولتی در سال 1395

در جدول زير تعداد پذيرش دانشجو در سال 95 در دانشگاه های تهران و شهرستان بر اساس نوع پذيرش آورده شده است.

 

کمی توضیح بیشتر در مورد دوره های بین الملل، مجازی و پردیس

الف) دورۀ بین الملل: این دوره معمولا در جایی (شهری) غیر از محل اصلی دانشگاه برگزار می شود و هزینۀ نسبتا بالایی نسبت به سایر دوره های کارشناسی ارشد دارد. در این دوره ها اصولا باید اساتید دانشگاه اصلی، مدرس بوده و کلاس ها را برگزار کنند. اما در برخی مواقع دانشگاه ها از انجام این کار سر باز می زنند. لازم بذکر است در مدرک فارغ التحصیلان این دوره، عنوان پردیس دانشگاهی قید خواهد شد.

ب) دورۀ مجازی (الکترونیکی): این دوره‌ها برای افرادی که امکان شرکت در کلاسهای حضوری را ندارند مثلا کارشناسان و مهندسین مشغول خدمت در مناطق نفت خیز کشور، این امکان را فراهم می­سازد که از طریق اینترنت و بصورت آنلاین کلاس درس مخصوص دورۀ مجازی را با اساتید داشته باشند. معمولا اساتید دوره های مجازی، همان اساتید هیئت علمی دانشکده ها هستند. این دوره‌ها، دوره رسمی کارشناسی ارشد بوده و به اعطای مدرک کارشناسی ارشد مورد تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری منتهی می­گردد. 

برای پذیرش در این دوره ها، دانشجویان می توانند از طریق آزمون کارشناسی ارشد و همچنین آزمون دوره های مجازی ویژۀ شاغلین که توسط سازمان سنجش آموزش کشور برگزار می شود، شرکت کنند.

هزینۀ تحصیل در این دوره ها شامل: 1- شهریۀ ثابت هر ترم. 2- هزینۀ اخذ هر واحد درسی. 3- هزینۀ پایان نامه. 4- هزینۀ اخذ واحد های مردودی می باشد. این هزینه ها هر سال تغییر کرده و از دانشگاهی به دانشگاه دیگر و همچنین برای رشته های مختلف، متفاوت است. شما می توانید با مراجعه به سایت دانشگاه مورد نظر خود، به قسمت مرکز آموزش الکترونیکی رفته و از شهریۀ دورۀ مجازی مطلع شوید.

ج) پردیس: این دوره ها هم مثل دوره های بین الملل در جایی (شهری) غیر از محل اصلی دانشگاه ها برگزار می شود. (البته در برخی از دانشگاه ها مانند امیرکبیر  و علم و صنعت محل تشکیل کلاس ها در خود دانشگاه می باشد) تفاوت اصلی دورۀ بین الملل و پردیس در این هست که در دوره های بین الملل، علاوه بر جذب دانشجویان از خارج از کشور، بایستی دانشجو مدرک زبان بین المللی معتبری نیز ارائه دهد. حال آنکه دوره های پردیس صرفا برای دانشجویان ایرانی هست. لازم بذکر است در مدرک فارغ التحصیلان این دوره نیز، عنوان پردیس دانشگاهی قید خواهد شد.